17.11.2018 - Sağlık Personelinin Haber Portalı

TÜRKİYE’DE SAĞLIK YÖNETİMİ LİSANSİYERLERİNİN İSTİHDAM PROBLEMİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

TÜRKİYE’DE SAĞLIK YÖNETİMİ LİSANSİYERLERİNİN İSTİHDAM PROBLEMİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

TÜRKİYE’DE SAĞLIK YÖNETİMİ LİSANSİYERLERİNİN İSTİHDAM PROBLEMİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Dünya’da lisans ve lisansüstü eğitim programları yüz yıldan fazla bir geçmişe sahip olup lisans ve lisansüstü programlarına sahip Sağlık İdaresi/Yönetimi bölümü Türkiye’de 55 yıllık bir geçmişe sahiptir. Sağlık Yönetimi/ İdaresi Bölümü İdari bilimlerden farklı olarak sağlık alanına özel; sağlık sigortacılığı, sağlık ekonomisi, sağlık hukuku, sağlık hizmetlerinde kalite, sağlık hizmetlerinde pazarlama, sağlıkta stratejik yönetim, sağlıkta iletişim, sağlık hizmetlerinde insan kaynakları yönetimi gibi birçok uzmanlık alanını kapsayan hizmetlerin organizasyonu, yönetimi konusunda geniş kapsamlı eğitim programlarını içermektedir. Bu bölüm mezunları sağlık alanında çalışmak üzere yetiştirilmektedir.

Türkiye’de Sağlık Yönetimi Lisans Eğitimi Veren Eğitim Kurumlarının İstatistiki Verileri ve Mezun Sayıları
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi verileri derlenerek aşağıdaki tablolar oluşturulmuş ve istihdam olanağı kısıtlı olan veya olmayan Sağlık Yönetimi Bölümü yıllık Üniversite kontenjanları hakkında bilgi verilmesi amaçlanmıştır.
Tablo 1: 2018 Yılı Lisans Program Sayıları

Üniversite Türü Normal Öğretim İkinci Öğretim Toplam
DEVLET Üniversiteleri 40 14 54
VAKIF Üniversiteleri 26 0 26
KKTC Üniversiteleri 5 0 5
Açıktan Üniversiteler (AÖF) 2 0 2
Toplam 73 14 87

Tablo 2: 2018 Yılı Lisans Programı ile Alınan Öğrenci Sayısı

Üniversite Türü Normal Öğretim İkinci Öğretim Toplam
DEVLET Üniversiteleri 2670 861 3531
VAKIF Üniversiteleri 1063 0 1063
KKTC Üniversiteleri 106 0 106
Açıktan Üniversiteler (AÖF) 2563 0 2563
Toplam 6402 861 7263

Grafik 1: 2016-2018 Yılları Kontenjanları

Tablo 3: Sağlık Yönetimi Bölümünün Yer Aldığı Fakülte ve Yüksekokullar

Üniversite Türü SAYI
Sağlık Bilimleri Fakültesi 46
İktisadi ve İdari Birimler Fakültesi 8
İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi 1
İşletme Fakültesi 2
Sağlık Yüksekokulu 6
Sağlık Bilimleri Yüksekokulu 6
AÖF 2
Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu 2
Toplam 73

DGS ve Lisans Tamamlama Kontenjanları tablolara dâhil edilmemiştir. Açık Programlar açıldıktan sonra her yıl ortalama 5300 öğrenci DGS kontenjanından alınmaktadır. Lisans tamamlama hakkı verilen yaklaşık olarak 30.000 öğrencinin lisans tamamlayacağı düşünülmektedir. Sınavsız İkinci Üniversite kapsamında alınan öğrenciler ayrıca tabloya dahil edilmemiş ve sayılarının en az 2018 ÖSYM Tablo 4’te yer alan AÖF öğrenci sayısı kadar olduğu düşünülmektedir.
2018 yılı itibariyle Yüksek Öğretim Kurulu verileri ve 2017 Uluslararası Stratejik Sağlık Araştırma Merkezi Raporu verileri göz önüne alınarak yaklaşık olarak 15.000 mezun olduğu varsayılmaktadır.
Türkiye’de Sağlık Yönetimi Mezunu Bireylerin İstihdam Durumları
Türkiye’de Sağlık Yönetimi Lisans eğitimi alan bireylerden sadece 1000 tanesinin Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Teşkilatlarda çalıştığı varsayılmaktadır (29.12.2014 tarihli 1604 sayılı Meclis Araştırma Önergesi). Kamuda ayrıca son yıllarda Sağlık Yönetimi mezunu İnfaz Koruma Memuru, Polis ve Uzman Asker sayısı artış göstermektedir. Bunun temel nedeni ise 2014 yılından sonra kamuya yapılan merkezi alımlarda sağlık yönetimi bölümü mezunlarına kadro açılmamasıdır.
Özel sektörde ise tecrübe koşulunu sağlayamayan bireyler çeşitli eğitimlerden geçtikten sonra istihdam edilebilmektedir. İstihdam edilen birimler ise çoğu zaman görev tanımında belirtilen kriterlere uymamaktadır.
2017 yılı Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2774 adet Sağlık Tesisi (Hastane, Ağız Diş Sağlığı Merkezi vb.) bulunmakta olup 2018 yılı yıl sonuna kadar 98 adet daha Sağlık Tesisi açılması hedeflenmektedir. Bölüm mezunlarının bu sağlık tesislerinin idari birimlerinde (Satın alma, muhasebe, personel işleri, kalite yönetimi, taşınır birimleri vb.) istihdam edilmeleri olanağı bulunmaktadır. Ayrıca Sağlık Bakanlığı’nın 2005/79 sayılı “Çalışma Düzeni” konulu genelgesinde uygulamada ebe, hemşire ve sağlık memurlarının; vezne görevlisi, mutemet, santral memuru, danışma görevlisi gibi görevlerde çalıştırıldığı ve görev ve yetkileri dışındaki görevlerde çalıştırılmamaları gerektiği bildirilmektedir. Ancak uygulamada özellikle ilçe hastanelerinin personel eksikliği nedeniyle İdari Birimlerinde ebe, hemşire, sağlık memuru, tıbbi sekreter kadrosunda olan personellerin çalıştırıldığı bilinmektedir. Bölümümüz mezunlarına kadro verilirse sağlık personelleri görev ve yetkileri dışında çalıştırılmasının önüne geçileceği düşünülmektedir.


Sağlık Yönetimi ve Meslek Elemanlarının Sorunları

1-Lisans tamamlama programına başvuran adaylar mevcut Laboratuvar vb. birimlerde çalışan ön lisans mezunlarıdır ve tekrar istihdam edilmeleri halinde mevcut durumda ataması olmayan Sağlık Yönetimi Lisans mezunlarının atanma olasılığını azaltacaktır.
2-Sağlıkta Dönüşüm Programı kapsamında son yıllarda yapılan düzenlemeler ile birlikte nitelikli yöneticilere duyulan ihtiyaç artmış ve beraberinde bölüm ve öğrenci sayısının artmasına yol açmış fakat atama yönünde bir çalışma içine girilmemiştir.
3-Sağlık Yönetimi bölümleri farklı fakülte ve okullarda açıldığı için İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunları için açılan kadrolara atama yapılması mümkün olmamaktadır.
4-Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan ‘2023 Yılı Sağlık İş Gücü Hedefleri ve Sağlık Eğitimi’ raporunda 36 meslek grubuna yer verilmiş ama Sağlık Yöneticiliği Mesleği ve Sağlık Yönetimi Eğitimi’ne yer verilmemiştir.
5-Sağlık Yönetimi mezunlarının Sağlık Lisansiyeri sayılması ile 26.02.2014 tarihli 698 sayılı YÖK kararı ile belirlenmiş ancak istihdamı ile ilgili bir çalışma yürütülmemiştir.
6-Bakanlık bünyesinde 16 fonksiyonel birim bulunmaktadır fakat Sağlık Yönetimi mezunlarının istihdamı için bir çalışma öngörülmediği izlenimi oluşmuştur.
7-  190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı” cetveli içinde “Sağlık İdarecisi” kadrosu bulunmamaktadır.
8-3600 ek gösterge mevcut Sağlık İdaresi mezunları için düzenlenmemiş ve Araştırmacı kadrolarının iadesi problemi geçerliliğini korumaktadır.
9-Sağlık 4.0 olarak adlandırılan 4.Sanayi devriminin sağlık alanında teknolojik gelişmelerini takip edecek düzeyde meslek elamanı ihtiyacı olduğu gözlenmiş ancak bu konuda çalışma yapılmadığı izlenimi ortaya çıkmıştır.

Çözüm Önerileri

Sağlık Yönetimi Lisansiyerlerinin istihdamı için aşağıdaki çözüm önerileri sıralanmıştır;
Bölüm ve öğrenci sayısındaki artış göz önüne alınarak eğitim planlaması yapılmalı ve Bakanlıkça denetimler sağlanmalıdır. Akreditasyonu sağlanmamış, öğretim görevlisi ve staj imkânı az olan bölümler için Yüksek Öğretim Kuruluna gerekli yazışmalar yapılarak bu konudaki problemler çözülmelidir.
Bakanlık bünyesinde 16 fonksiyonel birim bulunmaktadır kadro planlaması için birimlerin ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır.
Sistem mühendisi gibi eğitim alan Sağlık Yönetimi meslek elemanlarının SDP kapsamında istihdam edilmeleri verimliliği artıracaktır.
2023 Vizyonu ve Hedefleri doğrultusunda sağlıkta profesyonelleşmenin hayati öneme haiz adımı olan Sağlık İdareciliği kadrolarının profesyonelleşmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda Sağlık Yönetimi meslek elamanlarının istihdamı soruna çözüm sunabilir.
Sağlık İdarecisi Unvanını alan meslek elamanları eğitimini aldıkları sırasıyla
Sağlık Bakanlığı bünyesinde ilgili birimlerde uzman ve uzman yardımcısı olarak,
Sağlık Bakanlığı ve Üniversite hastaneleri bünyesinde alt ve orta kademe kademelerde yönetici olarak,
İl sağlık müdürlükleri bünyesinde muhtelif pozisyonlarda
Sağlık Bakanlığı ve Üniversite hastaneleri ile birinci basamak sağlık kuruluşları bünyesindeki tüm idari birimlerde memur olarak
İstatistik, Satın Alma ve Depo Yönetimi, Kalite Koordinatörlüğü, Hasta Kabul Sorumlusu, Faturalama, Otelcilik ve Kat Hizmetleri Yönetimi, Döner Sermaye Saymanlığı, Tahakkuk, Hasta ve Çalışan Hakları Birimleri, Hasta Güvenliği, İnsan Kaynakları Koordinatörlüğü, Stratejik Planlama ve Yönetim birimlerinde memur olarak istihdam edilmelidir.
4597 sayılı nitelik kodu ile Sağlık Bakanlığı’na “Sağlık İdarecisi” ünvanı ile alım yapılması nitelikli elaman yetişmesi ve alanda yapılan çalışmaların ciddiyet ile yürütülmesi için önemlidir. Mevcut durumda öğrencilerin 4 yıllık eğitim süresince verdikleri emekler heba olmakta ve kamu kaynakları israf edilmektedir.
Bakanlık Merkez Teşkilatındaki Uzman Yardımcılığı kadrolarına gerekli dil şartını ve sınav şartını sağlayan Sağlık Yönetimi Mezunu adayların istihdamı sağlanmalıdır.
Etkin ve verimli sağlık politikalarının geliştirilmesi yürütülmesi nitelikli Sağlık Yönetimi personeli ile mümkündür.

Sonuç

İlk olarak Sağlık Bakanlığı bünyesinde açılan Sağlık İdaresi bölümü daha sonra kaderine terk edilmiş ve Sağlıkta Dönüşüm kapsamında tekrar ele alınamamıştır. Sağlıkta Dönüşüm Programı ise akademik çevrelerde ihtiyaç olarak algılanmış bölüm sayısının ve öğrenci sayısının hızla artmasına yol açmıştır. Kalite ve akreditasyon sorunları zamanla meydana gelmiş ve istihdam olanağı olmayan bölümün kamu israfını ortaya çıkarmasına sebep olmuştur. Yetişmiş insan gücünün kaybedilmesi uzun vadede işsizlik oranlarını olumsuz olarak etkileyecektir. Raporumuzun çözüm önerileri kısmında gerekli çalışmalar öngörülmüş ve hayati öneme haiz oldukları hususu belirtilmiştir. “İşi ehline veriniz.” düsturu mucibince gerekli çalışmaların başlatılması ve Sosyal Devlet olma ilkesi kapsamında istihdam probleminin çözülmesi gerekmektedir.

Habersaglikcilar.com



BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
sgk hizmet sorgulama