DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 26°C
Az Bulutlu

Bağımlılık ve Şeker Bağımlılığına Kısa Bir Bakış

Habersaglikcilar.com Makale Bağımlılık çoğunlukla irade ve denetim gücüyle ilişkilendiriliyor ve bağımlılıkla ilgili toplumda çeşitli önyargılar …

Bağımlılık ve Şeker Bağımlılığına Kısa Bir Bakış
25.03.2021
155
A+
A-

Habersaglikcilar.com Makale

Bağımlılık çoğunlukla irade ve denetim gücüyle ilişkilendiriliyor ve bağımlılıkla ilgili toplumda çeşitli önyargılar mevcut. Bu önyargılardan kimileri bağımlılığın irade zayıflığıyla ilgili oluşu. Lakin literatür taramaları yani bilimsel araştırmalar gösteriyor ki bağımlılığı yalnızca irade eksikliğine indirgemek bağımlılık sorununu epey kolaya indirgiyor. Meğer bağımlılık ruhsal ve nörobiyolojik süreçlerle incelenen; tolerans ve mahrumluk üzere bileşenleri bulunan kompleks bir süreç. Amerikan Psikiyatri Birliği, bağımlılığı “karmaşık bir durum ve ziyanlı sonuçlarına karşın zorlayıcı husus kullanımıyla kendini gösteren bir beyin hastalığı” olarak tanımlıyor. Ayrıyeten unsur bağımlılığı ve davranışsal bağımlılıklar olarak ikiye ayırmak da daha gerçek bağımlılık kavramını açıklarken. Unsur bağımlılığına alkol, sigara, kafein, esrar, kokain, opiyatlar, esrar üzere hususları örnek verebilirken; davranışsal bağımlılığa alışveriş, internet, seks ve kumar bağımlılığını örnek gösterebiliriz.

Hem unsur kullanım bozuklukları hem de davranışsal bağımlılıklar, depresyon ve anksiyete üzere mental sıhhat durumlarının yahut evvelce var olan öteki sorunların eşlik etme mümkünlüğünü artırdığı bilgisini de cebimize koyup devam edelim.

Unsur kullanımı ve davranışsal bağımlılıklar, beynin ödül, güçlendirme, motivasyon ve hafıza sistemlerini etkileyen karmaşık durumlardır. Kullanım üzerinde bozulmuş denetim ile karakterizedirler bunları günlük faaliyetlerin ve münasebetlerin kesintiye uğramasını içeren toplumsal bozulma ve aşerme (craving) olarak özetleyebiliriz. Daima husus kullanımı yahut davranışsal bağımlılığın tekrarı, tipik olarak münasebetler için olduğu kadar iş yahut okuldaki yükümlülükler için de ziyanlıdır.

Pekala gelelim şeker bağımlılığına, şeker bağımlılık yapan bir casus vazifesi görmesi ve uyuşturucu bağımlılığında görülenlere emsal nörobiyolojik değişiklikleri ortaya çıkarmasıdır.

Günümüzde şeker, rafine edilerek yani işlenerek kimyasal gibisi bir unsur haline getirildi. Hakikaten şeker kamışı ezilip sıvı içeriği süzüldüğünde, bir şurup halinde kaynatılıp çalkalanıp tüm vitamin, mineral ve pekmezinden arındırıldığında saf beyaz kristal haline gelir. Bu ekstraksiyon ve arıtma süreci, başka bağımlılık yaratan beyaz kristallere, yani koka yaprağından kokaine ve haşhaş tohumundan / kabuğundan afyona emsal. Bu nedenle, bağımlılık yapan özelliklerine kıymetli ölçüde katkıda bulunan şekerin rafine edilmesidir.

Şekerin basitçe emilebilen ve “saf” beyaz kristal formu onu metabolik ziyanlara yol açan bir duruma sokmaktadır:

  • Tıpkı alkol, tütün, kokain, nikotin, çay, kahve ve çikolata üzere alışkanlık oluşturma

  • Bağımlılık yapan uyuşturucularla karşılaştırılabilir derecede ödül ve istek uyandırma hatta kokainden daha fazla ödül algısı yaratma

  • Ruh halini değiştirme, ödül ve zevk uyandırma, şeker arayışına yol açma

  • Uyuşturucuya benzeri psikoaktif tesirler üretme

  • Kokain, seks ve sigaraya benzeri istek uyandırma üzere özellikler şekerin bağımlılık yapabilme özelliğine ışık tutan etmenlerdir.

Beşerler üzerinde yapılan çalışmalar şeker ve tatlı duyusunun bağımlılık yaratan hususlar kadar ödül ve craving (aşerme) sistemini tetiklediğini ortaya koymuştur. Bu bulgu, insanlarda farklı tıpta mükafatlar ve ruhsal tecrübeleri karşılaştırmanın tabiatında var olan zahmetle hudutlu olsa da, yeniden de laboratuvar farelerinde şeker ve tatlı mükafatı üzerine yapılan son deneysel araştırmalarla desteklenmektedir. Nörobiyolojik seviyede, şeker ve tatlı mükafatın bireylerde algısı, kokaininkinden daha yüksek görünmektedir.

Şeker ve tatlılık, insanlarda en azından bağımlılık yapan ilaçların neden olduğu ile karşılaştırılabilir büyüklükte bir ödül ve hasret uyandırabilir. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda şekerin ve tatlının ödül algısı yalnızca kokainin yerini alamadığını, hatta hayvanlarda kokainden daha ödüllendirici ve alımlı olabildiğini ortaya koymaktadır.

Hem hayvanlarda hem de insanlarda, literatürdeki deliller, beyin nörokimyası ve davranış açısından berbata kullanılan ilaçlar (uyuşturucu hususlar de diyebiliriz) ve şeker ortasında değerli paralellikler ve örtüşmeler olduğunu göstermektedir.

Lakin günümüzde yapılan araştırmalara bakılarak direkt şeker bağımlılık yapan bir unsurdur sonucuna ulaşamıyoruz. Bağımlılık yapan ilaçları ve şekeri daha direkt karşılaştırmak için insanlarda daha geçerli psikofiziksel ve davranışsal metotlar kullanan ek araştırmalar gereklidir.

Benzer Yazımız  Arkadaşları itiraf etti, Kürşat Ayvatoğlu tekrar gözaltına alındı
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.